بهار تکنولوژی و فناوری

مقاله پژوهشی
ارزیابی اثر بخشی نظام آموزشی کاردانش رشته نقشه کشی ساختمان با تاکید بر عناصر نه گانه فرانسیس کلاین
نرجس فروتن فرد – دکتر حمید رضا حاتمی- دکتر محمد رضا سرمدی
چکیده :
تحقیق حاضر به ارزیابی اثر بخشی نظام آموزشی کاردانش رشته نقشه کشی ساختمان با تاکید بر عناصر نه گانه فرانسیس کلاین پرداخته است .تابه مطلوبیت وانسجام درونی هر یک از عناصربرنامه  با یکدیگروهمچنین همراستایی هریک از اجزا برای تحقق اهداف آموزشی پی ببرد.در این تحقیق ابتدا به تعاریف وشکل گیری نظام آموزشی کاردانش ونظریه ها والگوهای برنامه درسی وپس از آن به ارزشیابی آموزشی ، که یکی از مهمترین مراحل برای تائید صحت اجرای برنامه می باشد پرداخته شده است تا به این نتیجه برسیم که اجرا برنامه درجهت مطلوب سرمایه گذاری قرارگرفته است، درغیراینصورت تعیین شود که نقاط ضعف برنامه چیست وچه گامهایی برای اصلاح آن باید صورت گیرد.
هدف دیگر تحقیق ، تعیین میزان مطلوبیت پذیرش دانش آموزان ، تعیین میزان بستر دانش افزایی مدرسین از طرف سازمان با توجه به اهداف برنامه می باشد.
تحقیق برای ارزیابی عناصر برنامه هشت سوال اصلی  وبرای ارزیابی مطلوبیت پذیرفته شدگان رشته(دانش آموزان ) وارزیابی دانش افزایی مدرسین هرکدام یک سوال اصلی مطرح نموده و با 46 سوال فرعی با مقیاس چهار رتبه ای لیکرت درپرسشنامه محقق ساخته ، سنجیده شده است. روایی پرسشنامه توسط10 نفر از  اساتیدرشته علوم تربیتی واعتبار آن پس از پاسخگویی پرسشنامه توسط 30 نفر از مدرسین رشته برابر با92/0 بدست آمده وتایید شده است ،پس ازجمع آوری پرسشنامه توسط مدرسین مناطق 19 گانه آموزش وپرورش که به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، به بررسی داده ها پرداخته شده ونتایج ذیل حاصل گردیده است:
 در تحلیل استنباطی ابتدا از آزمون x2  برای سنجش وابستگی هرگزینه سوال به سوال اصلی تحقیق پرداخته شده است .آنگاه احتمال انتخاب هر یک از4گزینه مساوی وبرابر 4/1 هر سوال مورد بررسی قرارگرفته است، نتایج آزمون x2  وابستگی هر یک از سوالات فرعی به سوالات پرسشنامه را تایید نموده است .
دررد یا پذیرش سوال ها از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است واین آزمون به دو صورت سوال ها را مورد بررسی قرارداده است :
1)                 ارزیابی هر سوال نسبت به کل امتیاز پرسشنامه
2)                 ارزیابی هر سوال نسبت به شاخص
در بررسی سوالات تحقیق با درصد اصمینان  95 نتایج ذیل حاصل گردید.
 سوال 1: موادآموزشیگنجاندهشدهدربرنامهدرسیبراساس  نیازجامعهسنجش نشدهاست0
سوال2: ذینفعانآموزشیازاهدافاینرشتهآنگونهکهتعریفشدهرضایت ندارند0
سوال3: محتوایارائهشدهبافعالیتهاییادگیریوراهبردهاییاددهی - یادگیریمطابقتدارند0
سوال4: برنامهدرسیتدوینشدهبابرنامهدرسیاجراشدهمطابقتدارد0
سوال5:موادآموزشی،درجهتتحققاهدافبرنامه نمیباشد0
سوال6: ارزشیابیدرجهتبهبودکیفیت  یاددهی–یادگیریمیباشدوازمطلوبیتبرخوردارنیست0
سوال7:مطلوبیتتدریساینرشتهورضایتدانشآموختگانآن .تامینشدهاست0
سوال8:فضاوزماناختصاصدادهشدهازمطلوبیتبرخورداراست0
سوال9: معیارپذیرشدانشآموزانبااهدافنظامهماهنگیدارد0
سوال10:براینیروهایآموزشیمطابقبانیازرشتهدرجهتاهداف،بستردانشافزاییتامین نشدهاست0
نتایج آزمون ،سوال های 1 ، 2 ، 5 ، 6 ، 10 تحقیق را رد می نماید.
آنچه نتیجه نهایی این تحقیق است این است که پنج عنصراز نه عنصر برنامه درسی از دیدگاه کلاین ، (فعالیتهای یادگیری ، ارزشیابی ، گروه بندی ، زمان وفضا ) در جهت تحقق اهداف آموزشی مطلوب بوده وچهار عنصردیگر آن در برنامه درسی (اهداف ، محتوا ،مواد آموزشی،راهبردهای یاددهی - یادگیری)مطلوب نمی باشد.:همچنینبراینیروهایآموزشیمطابقبانیازرشتهدرجهتاهداف،بستردانشافزاییتامین نشدهاست0
مقدمه:
امروزه تربیت نیروی انسانی ماهر و متخصص و کارآمد از عوامل کلیدی و انکارناپذیر در توسعه اقتصادی و اجتماعی هر کشور محسوب می گردد و هر نوع سرمایه گذاری کلان در بخشهای مختلف اقتصادی نیازمند به برنامه ریزی و سرمایه گذاری در بخش نیروی انسانی و توسعه منابع این نیرو می باشد. نظام جمهوری اسلامی ایران برپایه ایمان به کرامت و ارزش والای انسان یکی از راههای تامین قسط و عدل، استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و نیز همبستگی ملی را استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری و تلاش در پیشبرد آنها می داند.
امروزه اكثر سازمانها دوره هاي آموزشي متعددي را در مراكز آموزش خود و يا مراكز آموزش موجود در داخل يا خارج از كشور براي توسعه كاركنان خود برگزار مي كنند و اجراي هر دوره متضمن سرمايه گذاري هنگفت و صرف زمان خدمتي نيروي انساني فعال است. لـــذا آگاهي از ميزان اثربخشي دوره هاي آموزشي و بازدهي حاصل از آنها براي مديران بسيار حائزاهميت است به طوري كه همواره چنين پرسشهايي را مطرح مي كنند: سهم آموزش در بهبود محصول ، خدمات توليد شده سازمان چقدراست؟ دوره هاي آموزشي برگزار شده چقدر ما را در تحقق اهدافمان كمك كرده است؟ كاستـــي ها و قوتهاي برنامه هاي آموزشي كدامند؟
ارزشيـــابي يكي از مهمترين مراحل برنامه ريزي آموزشي است كه انجام صحيح آن اطلاعــات بسيار مفيدي را درباره چگونگي طرح ريزي و اجراي برنامه هاي آموزشي در اختيار مي گذارد و مبناي مفيدي جهت ارزيابي عملكــــرد آموزشي مراكز آموزش به دست مي دهد.
سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور وابسته به وزارت کار و امور اجتماعی براساس قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بعنوان متولی و مجری آموزشهای فنی و حرفه ای کوتاه مدت در بخشهای کشاورزی، صنعت و خدمات می باشد. این سازمان که فراگیرترین دستگاه آموزشی کشور در این زمینه می باشد می کوشد در حیطه وظایف خود دستیابی به هدفهای تعیین شده در قانون اساسی را ممکن سازد و تا رفع نیاز بازار کار، فعالیتهای خود را توسعه دهد و در عین حال بر جنبه کیفی آن نیز تاکید داشته، سعی می نماید مهارت شاغلین را با تکنولوژی روز همگام سازد.
تاسیس شاخه ی کاردانش به عنوان نوآوري در نظام آموزش متوسطه كشور از جمله مهمترين دستاورد تغيير در نظام آموزش متوسطه به شمار مي آيد به طوري كه اكنون پس از گذشت يك دهه از اجراي نظام جديد آموزش متوسطه آثار آموزش و پرورش اين شاخه يكي پس از ديگري آشكار مي گردد كه كه مهمترين آنها عبارتند از :
سازماندهي ، طراحي و سمت گيري آموزشهاي متوسطه براي ورود فارغ التحصيلان به بازار كار و اشتغال مولد متناسب با مقتضيات جغرافيايي ، اقتصادي و فرهنگي
استفاده از امكانات دستگاههاي دولتي و موسسات خدماتي و توليدي بخش غير دولتي براي برنامه ريزي و اجراي رشته هاي تحصيلي و حرفه آموزي دانش آموزان .
پرورش روحيه كار آفريني به جاي پرورش روحيه كارجويي در فارغ التحصيلان آموزشهاي مهارتي گسترش سريع و فراگير شدن آموزشهاي مهارتي به دليل ظرفيت بالاي سازگاري روشهاي اجرايي و محتواي رشته هاي مهارتي با نيازهاي ملي و منطقه اي . (فنی ، 1387)
آموزشهاي كاردانش به آموزشهايي اطلاق مي شود كه موجبات ارتقاء دانش افراد و ايجاد مهارتهاي لازم و به فعليت در آوردن استعدادهاي نهفته آنان را فراهم آورد تا آنها را براي احراز شغل ، حرفه و كسب و كار مشخص آماده سازد و يا مهارتهاي آنها را براي انجام كاري كه به آنان محول شده است تا سطح مطلوب افزايش بخشد .
ازدیداصطلاحی ، برنامه به مجموعه عناصردرهم تنیده ای اطلاق می شود که به منظوراستفاده ی بهینه ازامکانات موجود یا ممکن الوجود برای رسیدن به اهداف مطلوب ،درنظرگرفته می شود. برنامه ی درسی[1] ازدید لغوی ،این اصطلاح ازریشه ی لاتین Currere به معنی مسیریاراهی که بایدطی شود، گرفته شده است. (رمضان زاده ، 1387)
معانی اصطلاحی برنامه ی درسی : الف –مجموعه قواعدوضوابطی است که به عوامل وعناصرمرتبط بایادگیری منطق وسازمان می دهد. این عناصر شامل مواردی ازجمله : اهداف ، فضا ،محتوا ،روش آموزشی و ارزشیابی است .
 ب : ارتباط نظام مندمجموعه ای ازفعالیت های یاددهی – یادگیری به منظورایجاد تغییرات مطلوب دررفتاریادگیرنده وارزیابی میزان تحقق این تغییرات است.
 پ : محتوای رسمی وغیررسمی ، فرایندارائه محتوا ،آموزش های آشکاروپنهان که یادگیرنده تحت هدایت مدرسه ، دانش ، مهارت ، گرایش وقدرشناسی وارزش هارادرخود تغییرداده یاتثبیت می نماید.
ت : سیلروالکساندر (1974) – نقشه ای که درآن فرصت های یادگیری مناسب برای رسیدن به اهداف مشخص برای گروهی خاص معین شده است .
ث : " آیزنر" به یک سلسله وقایع آموزشی طراحی شده به قصدتحقق نتایج پیش بینی شده . انواع الگوها یانگرش ها درزمینه ی برنامه درسی الگویانگرش حاکم دراین رابطه، همان خط فکری مسلط که درتمام یابیشترعناصربرنامه اعمال واجراشده، اشاره دارد.
تصمیم گیری در برنامه ریزی درسی دارای قلمرو گسترده ای است وگروهها ی متعدد ومختلفی به دنبال تاثیرگذاری وسهیم شدن در تصمیمات مربوط به برنامه ریزی درسی هستند این گروهها به تناسب نقش های گوناگون خود همواره قصد مداخله ومشارکت در جریان تصمیم گیری برنامه درسی دارند.تعیین حدود دخالت هر یک از این گروهها وافراد در تصمیم گیری  از جنبه های مختلف سیاسی ، اجتماعی و نظری دارای اهمیت است.
برنامه درسی مرحله عملی وعینی برنامه ریزی آموزشی است .هر برنامه ی آموزشی باید در پایان کار به آموزش ویادگیری منتهی شود.
.برمن( (bermanکه برفرایند تاکید دارد برای برنامه ریزی درسی سه عنصر اساسی را مطرح می کند.عمل اول ، آموزش های مدرسه ای است که به تمام فعالیت ها وتجربیاتی که دانش آموز در مدرسه دست می زند اطلاق می شود .بازی ها ، مشارکت ها ، تعاملات، الگوپذیری ها وغیره در این مقوله قرار می گیرند .عامل دوم آموزش نام دارد که توسط معلم طراحی واجرا می شود ودانش آموزان را به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده می رساند.عامل سوم که بیشتر به روش ها وقالب های خاص ارائه ی آنچه باید آموزش داده شود می پردازد.(میر کمالی،1375، ص 178)
در طراحی برنامه درسی باید به عناصر آن توجه کرد .برخی از صاحبنظران تعداد عناصر برنامه درسی را چهار ، برخی شش وبرخی نه عنصر می دانند. در طرح ریزی برنامه ی درسی مبتنی بر فرایند حل مسئله ومهارت های تفکر ، به شش عنصر توجه شده است .( انجمی ، نمایه 189)
برنامه ریزان درسی در حقیقت با اندیشیدن تدابیری برای این عناصر اقدام به طراحی برنامه های درسی در زمینه های گوناگون می نمایند .این عناصر ابعاد یک برنامه درسی ویا ابزارهای ذهنی کسانی به شمار می آیند که با امر برنامه ریزی درسی سروکار دارند .طرح برنامه درسی ، متغیری است که تابع نوع تصمیمات اتخاذ شده وچگونگی برخورد با هریک  از این عوامل نه گانه می باشد .(مهرمحمدی ، ص 25)
 خانم " فرانسیس کلاین " درالگوی خودبه 9 جزء توجه نموده اند که عبارتنداز: اهداف ، محتوا، موادآموزشی، راهبردهای یاددهی- یادگیری، زمان، فضا، ارزشیابی، گروه بندی یادگیرندگان و فعالیت های یادگیری . آن چه اهمیت دارد هم خوانی درونی [2] میان عناصریاد شده است.: (رمضان زاده ، 1387 )
عناصر برنامه درسی در واقع شکل دهنده تجارب یادگیری دانشجویان یا دانش آموزان هستند . به اعتقاد کلاین هر اندازه این عناصر همدیگر را پشتیبانی کنند برنامه از همخوانی یا انطباق درونی بیشتری برخوردار است .در دوره های مختلف آموزش نحوه ترکیب این عناصر شرایط خاص داشته و متناسب با رشد تکنولوژی ها می توان وضعیت این عناصر را در نظر گرفت . البته واضح است  برنامه ریز درسی در هر موقعیتی با امکانات و محدودیتهای خاصی روبروست که بر اساس آن درباره نه عنصر تصمیم گیری می کند.( مهرمحمدی،1383، ص339)
يک برنامه فعاليت آموزشي تنها زماني مي تواند ارزشمندي خود را توجيه كند كه شواهد قابل اطمينان و معتبري در مورد تاثير آموزش بر بهبود رفتار و عملكرد شركت كنندگان و بالطبع منافع سازماني عرضه كند . اين امر به جنبه مهمي از آموزش و ارزشيابي آموزش اشاره دارد كه معمولاً از آن با عنوان« اثربخشي آموزش» يا « ارزيابي اثربخشي آموزش» ياد مي شود . سالانه سازمانها مبالغ هنگفتي را براي آموزش مهارتهاي خاص صرف مي كنند. بدون اينكه اثربخشي آنها به طور مطلوب اندازه گيري شود يا سيستم بازخورد مناسبي در سازمان وجود داشته باشد .
از طريق تعيين ميزان اثربخشي عمليات و مداخلات آموزشي مي توان قضاوت كرد كه عملكرد برنامه آموزشي تا چه اندازه مطلوبيت دارد وتا چه اندازه بايد بهبود يابد .
فرهنگ روان شناسی آرتوربر (1985) ارزشیابی را در معنای عام آن « تعیینارزش و یا اهمیت یك چیز می داند » و به صورت خاص تر ارزشیابی را تعیین میزان موفقیتیك برنامه یك درس ،یك سلسله آزمایش یك دارو .. در رسیدن به هدفهای اولیه آنها میداند.
اولین تعریف ارزشیابی به نام «رالف تایلر» ثبت شده است .وی ارزشیابی راوسیله ای برای تعیین میزان رسیدن برنامه به هدفهای آموزشی می داند ، تایلر معتقدبود كه پیش نیاز یك ارزشیابی دقیق تعیین اهداف كلی و ویژه است و وظیفه ارزشیابیسنجش این موضوع است كه آیا اهداف تحقق یافته اند یا خیر. (کیامنش،1373،صص7 - 6)
هر سازمانی که فعالیتی انجام می دهد باید شواهدی را نشان دهد که مشخص سازد آن فعالیت رادر چه حد وبا چه کیفیتی انجام داده است .( کیامنش ، 1380) . در پاسخ به این سوال که چرا یک برنامه یا نظام مورد ارزیابی قرار می گیرد ، شاید مشهورترین دلیل این باشد که ارزشیابی دستوری است . اکنون در بسیاری از برنامه هایی که ضمانت مالی بر عهده دولت می باشد ، ارزشیابی آنها الزامی است که دلایل آن می تواند سیاسی ، مالی و آموزشی باشد .علاوه بر فشاروارده توسط موسسات تامین کننده اعتبار ، فشار مضاعف از جانب گروههای مختلف اجتماعی اعمال می شود . این گروهها خواستار میزانی از پاسخگویی در قبال منابع مصرفی و پیامدهای مورد انتظار هستند.(بولا، 1979).
گی معتقد است که برای پاسخگویی ، فعالیتهای انجام شده بایستی مورد ارزیابی قرارگیرند .یافته های حاصل از ارزیابی یعنی آگاهی از میزان مطلوبیت عوامل درونداد ، فرایند و برونداد در اختیار کسانی قرار می گیردکه برنامه اجرا شده را مورد سوال قرار داده اند . در واقع ارزشیابی وسیله پاسخگویی است . فرایند ارزشیابی می تواند باز خوردهایی را فراهم کند که مشخص می سازد چه چیز هایی خوب انجام شده است وچه چیزهایی به بهبود و اصلاح نیازدارند.طرح ارزشیابی آنان رایاری می دهد تا از درستی برداشتشان درباره اقدامات جاری وقضاوت درباره فعالیتهای آینده دفاع کنند .طرح ارزشیابی باعث می شود که مجریان و شرکت کنندگان در برنامه کیفیت برنامه وبهبود آن اطمینان خاطر بیشتری به دست آورند.(شفیعی ،1387)
اهداف تحقیق : هدف اصلی پژوهش ، ارزیابی اثر بخشی برنامه درسی رشته نقشه کشی ساختمان  با توجه به عناصر نه گانه فرانسیس کلاین می باشد .
در این راستا اهداف اصلی تحقیق شامل :
1)    تعیین میزان مطلوبیت اهداف برنامه درسی رشته نقشه کشی ساختمان.
2)     تعیین میزان مطلوبیت محتوای برنامه درسی رشته.
3)    تعیین میزان مطلوبیت فعالیتهای یادگیری.
4)    تعیین میزان مطلوبیت راهبردهای یاددهی  - یادگیری.
5)    تعیین میزان مطلوبیت مواد آموزشی .
6)    تعیین میزان مطلوبیت ارزشیابی .
7)    تعیین میزان مطلوبیت گروه بندی .
8)    تعیین میزان مطلوبیت زمان وفضای آموزشی .
9)    تعیین میزان مطلوبیت پذیرش دانش آموزان
10)    تعیین میزان بستر دانش افزایی مدرسین از طرف سازمان با توجه به اهداف برنامه .
سئوالات تحقيق :مسائلی که در تحقیق مورد نظر است تا به آنها جواب داده شود عبارتند از :
1)        آیامواد آموزشی گنجانده شده در برنامه درسی براساس  نیاز جامعه سنجش شده است ؟
2)        آیا ذی نفعان آموزشی ازاهداف این رشته آنگونه که تعریف شده رضایت دارند؟
3)        آیا محتوای ارائه شده وفعالیتهای یادگیری و راهبردهای یاددهی - یادگیری مطابقت دارند؟
4)        آیا برنامه درسی تدوین شده با برنامه درسی اجرا شده مطابقت دارد؟
5)        آیا مواد آموزشی ، درجهت تحقق اهداف برنامه می باشد؟
6)        آیا ارزشیابی درجهت بهبود کیفیت  یاددهی – یادگیری می باشد واز مطلوبیت برخوردار است؟
7)        آیا مطلوبیت تدریس این رشته ورضایت دانش آموختگان آن .تامین شده است ؟
8)        آیا فضا وزمان اختصاص داده شده از مطلوبیت برخوردار است ؟
9)        آیا معیارپذیرش دانش آموزان با اهداف نظام هماهنگی دارد؟
10)    آیا برای نیروهای آموزشی مطابق با نیاز رشته در جهت اهداف ،بستر دانش افزایی تامین شده است؟
روش تحقیق :تحقیق حاضر یک تحقیق توصیفی بوده وشامل مجموعه روشهایی است که هدف آن ها توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی می باشد .اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد .(سرمد،1387 ، ص82)
هدف انجام تحقیق ، جمع آوری اطلاعات برای قضاوت درباره ی میزان همخوانی عناصر برنامه درسی در اثر بخشی تحقق اهداف نظام آموزشی وهمچنین تعیین مطلوبیت معیارهای گزینش دانش آموزان و دانش افزایی ضمن خدمت مدرسین رشته می باشد ، در این تحقیق از نظرات مدرسین رشته برای قضاوت اثربخشی استفاده شده است . جامعه آماری :جامعه آماری مورد بررسی در این تحقیق   118   نفر ازمدرسین زن ومرد هنرستانهای کاردانش شهرتهران اعم از قراردادی ورسمی که به کار تدریس در این رشته مشغول هستند، می باشند . روش نمونه گیری وحجم نمونه :افراد مورد تحقیق باید از جامعه مورد نظر انتخاب شوند .محقق باید اطمینان داشته باشد که افرادی را که می خواهد از آنها سوال کند دارنده اطلاعات مورد نظر هستند وتمایل به پاسخگویی به سوالها دارند.(دلاور،،1385،ص111)
در این تحقیق به دلیل آنکه نظر کارشناسانه دست اندرکاران تدریس وبرنامه درسی در اثربخش بودن برنامه مدنظر ومورد بررسی قرارمی گیرد بنابراین نمونه ازجامعه مدرسین به صورت تصادفی انتخاب گردیده است.
تعیین ونمونه بر اساس جدول مورگان ( 1970) 92 نفراز مدرسین مناطق19 گانه  آموزش وپرورش به صورت تصادفی انتخاب گردیده است .
روش گردآوری اطلاعات واجرای پرسشنامه : به منظور جمع آوری اطلاعات مورد نیاز به دو روش کتابخانه ای ومیدانی عمل شده است . ابتدا به منظور جمع آوری مبانی تئوریک در زمینه موضوع تحقیق به کتابخانه ها ومرکز اسناد ومدارک علمی ایران وسایت های اینترنتی مراجعه گردیده است وبا بررسی وتحلیل کتب ، مقالات ، مجلات وپایان نامه ها فصل دوم تهیه وتنظیم گردیده است سپس با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته وتوزیع آن داده های مورد نیاز جمع آوری وپس از تجزیه وتحلیل اطلاعات فصل چهارم تدوین گردیده است.
ابزار تحقیق ( ابزار اندازه گیری):در این تحقیق از پرسشنامه محقق ساخته که شامل دو قسمت اطلاعات زمینه ای وموضوع تحقیق با مقیاس 4 درجه ای(خیلی زیاد(4) ، زیاد(3)،کم(2) وخیلی کم(1)) لیکرت استفاده شده است . روایی این پرسشنامه با نظر اساتیدعلوم تربیتی تائید گردیده واعتبار آن نیزپس ازا محاسبه آلفا کرونباخ برابر   904/0  محاسبه شده است .
این پرسشنامه شامل 46 سوال می باشد که با توجه به سوالات  تحقیق و عناصر برنامه درسی به ترتیب عبارتند از:  اهداف- 5 ،محتوا- 6، راهبردهای یاددهی – یادگیری- 6، فعالیتهای یادگیری- 4،مواد آموزشی-4،ارزشیابی – 5،گروه بندی       -4،زمان-3،فضای آموزشی -3، معیار پذیرش دانش آموزان-3،بستر دانش افزایی مدرسین-3 تجزیه وتحلیل اطلاعات :تجزیه وتحلیل اطلاعات گردآوری شده در دوبخش انجام گرفته است : بخش توصیفی : دراین قسمت از جداول ونمودارهای توزیع فراوانی ، درصد وهمچنین میانگین استفاده شده است .بخش استنباطی : دراین بخش برای آزمون سوالات از رتبه علامت ویلکاکسون استفاده گردیده است . تجزیه وتحلیل سوالات تحقیق : مقدار آماره ویلکاکسون مقایسه سوال نسبت به شاخص
سوال­های تحقیق
مقدار آماره ویلکاکسون نسبت به شاخص
سطح معنی داری
پذیرش یا رد
فرض صفر با اطمینان 95 درصد
پذیرش یا رد
فرض تحقیق با اطمینان 95 درصد
سوال 1
-1/744
0/081
پذیرفته می­گردد
رد می­گردد
سوال 2
-0/406
0/485
پذیرفته می­گردد
رد می­گردد
سوال 3
-4/132
0.0000
رد می­گردد
پذیرفته می­گردد
سوال 4
-3/247
0.0474
رد می­گردد
پذیرفته می­گردد
سوال 5
-0/056
0/956
پذیرفته می­گردد
رد می­گردد
سوال 6
-0/316
0/752
پذیرفته می­گردد
رد می­گردد
سوال 7
-5/263
0.0000
رد می­گردد
پذیرفته می­گردد
سوال 8
-2/975
0.003
رد می­گردد
پذیرفته می­گردد
سوال 9
-5/453
0.0000
رد می­گردد
پذیرفته می­گردد
سوال 10
-1/232
0/218
پذیرفته می­گردد
رد می­گردد
 
با توجه به نتایج به دست آمده از آزمون ویلکاکسون از آنجائیکه مقدار Asymp. Sig. (2-tailed)در سوال های 10، 6، 5، 2، 1 بیشتر از 0.05 است بنابراین با اطمینان 95 درصد فرض صفر در این سوال ها پذیرفته می­گردد و با اطمینان 95 درصد فرض صفر در مابقی سوال ها رد می گردد.بدین ترتیب در سوال های 10، 6، 5، 2، 1 بیشتر از 0.05 است بنابراین با اطمینان 95 درصد فرض تحقیق در این سوال ها پذیرفته نمی­گردد و با اطمینان 95 درصد فرض تحقیق در مابقی سوال ها رد نمی گردد.
جهت بررسی سوال اول پژوهش از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش مواد آموزش در برنامه درسی براساس نیاز جامعه با شاخص مورد بررسی قرار گرفته است و در سطح معنی داری 081/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردید که مواد آموزش گنجانده شده در برنامه درسی براساس نیاز جامعه نمی باشد.
در تحقیق توصیفی این نتایج حاصل گردید ، سر فصل دروس و اهداف رشته دارای تناسب و هماهنگی بوده و در راستای اهداف کلی آن می باشد ولی بین اجرای برنامه درسی و میزان مهارت آموزی دانش آموزان رابطه وجود نداشته و نیازهای جامعه را بر آورد نمی کند،داین بعد از برنامه درسی با اولین عنصرفرانسیس کلاین در برنامه ریزی درسی مطابقت ندارد .
جهت بررسی سوال دوم پژوهش از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش اینکه  آیا ذی نفعان آموزشی ازاهداف این رشته آنگونه که تعریف شده رضایت دارند،با شاخص بررسی گردیدو در سطح معنی داری 485/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردید که ذی نفعان آموزشی ازاهداف این رشته آنگونه که تعریف شده رضایت ندارند.
در تحلیل توصیفی  سوال دوم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·          محتوای دروس رشته نقشه کشی انگیزه یادگیری را در دانش آموزان تا حدی تقویت می نماید.
·    محتوای دروس در رشته نقشه کشی ساختمان ، تا حدی مفاهیم اساسی و تخصصی مورد نیاز را برای دانش آموزان ارائه می دهد.
·          دروس رشته نقشه کشی ساختمان تا حدی از تنوع لازم در جهت رفع نیازها و علایق دانش آموزان برخورداربوده است.
·          درمحتوای دروس ارئه شده رشته  نقشه کشی ساختمان تا حدی به توانائیهای دانش آموزان توجه شده است .
·          در ارائه محتوا، مطالب از ساده به مشکل سازماندهی  شده اند.
 نتیجه نهایی آنست که، رضایت ذی نفعان آموزشی بطور مطلوب تامین نشده است .
جهت بررسی سوال سوم پژوهش از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش اینکه  محتوای ارائه شده بافعالیتهای یادگیری و راهبردهای یاددهی - یادگیری مطابقت دارند ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 00/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با سومین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت دارد .
در تحلیل توصیفی  سوال سوم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·        محتوای دروس رشته نقشه کشی ساختمان دانش آموزان را برای کسب توانایی و مهارت لازم در رشته مذکور برای بازار کار آماده می سازد .
·                    سر فصل دروس رشته نقشه کشی ساختمان ،تا  حدی فرصت اجرای فعال تدریس را در کلاس به مدرس می دهد.
·                    محتوای درس تا حدمطلوب به صورت کاربردی و عملی در کلاس درس ارائه  می شود.
·                    راهبردهای تدریس رایج در رشته نقشه کشی ساختمان ، دانش آموزان را در امر یادگیری فعال می سازد.
·        تاحدی راهبردهای متنوع تدریس در این رشته کاربرد دارد وفعالیتهای یاددهی تاحدنسبتا مطلوب استعداد بالقوه دانش آموزان را به فعل می رساند.
·        به دلیل نداشتن پایه اطلاعاتی وطرحواره های مطلوب رشته، در فرایند یاددهی ازپیش سازماندهنده هاو یافته های دانش آموزان کمتر استفاده می شود .
جهت بررسی سوال چهارم پژوهش از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش برنامه درسی تدوین شده با برنامه درسی اجرا شده مطابقت دارد ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 0474/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است که برنامه درسی تدوین شده با برنامه درسی اجرا شده مطابقت دارد.با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با چهارمین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت دارد .
در تحلیل توصیفی  سوال چهار م تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·       فعالیتهای یادگیری انفرادی(تحقیق،تلخیص و...)تا حدزیادی زمینه های توسعه و گسترش دانش تخصصی را دردانش آموزان بوجود می آورد.
·                 فعالیتهای یادگیری انفرادی تا  حد مطلوب یادگیری دانش آموزان را تقویت می نماید.
·                 فعالیتهای یادگیری انفرادی تاحدی مشوق دانش آموزان در جهت ادامه یادگیری انفرادی می باشد .
جهت بررسی سوال پنجم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش مواد آموزشی ، درجهت تحقق اهداف برنامه ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 956/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است که مواد آموزشی ، درجهت تحقق اهداف برنامه نمی باشد.با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با پنجمین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت ندارد.
در تحلیل توصیفی  سوال پنجم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·                    درفرایند تدریس دروس رشته نقشه کشی ساختمان،تا  حدمطلوب از مواد و وسایل کمک آموزشی،استفاده می شود.
·        منابع اطلاعاتی مناسب در زمینه رشته  نقشه کشی ساختمان (از لحاظ کتاب،مجله،مقاله و...) تا حد نسبتامطلوب در آموزشگاه برای استفاده دانش آموزان مهیا شده است .
·        دانش آموزان از منابع و مواد کمک آموزشی موجود در هنرستان در پیشبرد یادگیری آنگونه که شایسته این رشته ومهارت است استفاده نمی کنند.
·        در برنامه های درسی رشته نقشه کشی ساختمان، دانش و تخصص تولید مواد و وسایل کمک آموزشی مرتبط با نقشه کی ساختمان،به دانش آموزان درحد مطلوب ارائه نمی شودودر برنامه درسی آنها تولید مواد و وسایل کمک آموزشی گنجانده نشده است .
جهت بررسی سوال ششم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش ،ارزشیابیدرجهتبهبودکیفیت  یاددهی–یادگیریمیباشدوازمطلوبیتبرخورداراست ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 752/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است ،ارزشیابیدرجهتبهبودکیفیت  یاددهی–یادگیری نمیباشدوازمطلوبیتبرخوردارنیست.با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با ششمین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت ندارد.
در تحلیل توصیفی  سوال ششم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·                    روشهای ارزشیابی آموزشی، یادگیری واقعی دانش آموزان را در این رشته اندازه گیری نمی کند.
·                    ملاکها و معیار های ارزیابی برنامه های درسی درست و مناسب طراحی نمی شوند.
·                    در ارزشیابی یادگیری دانش آموزان تا  حدمطلوب از ارزشیابیهای مستمر استفاده می شود.
·                    میزان استفاده از شیوه های ارزشیابی متناسب با محتوای دروس،تا  حدی مطلوب است .
·                    درارزشیابی یادگیری دانش آموزان، به پژوهش و تحقیقات فردی توجه نمی شود.
جهت بررسی سوال هفتم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش آیامطلوبیتتدریساینرشتهورضایتدانشآموختگانآن .تامینشدهاست ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 00/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است مطلوبیتتدریساینرشتهورضایتدانشآموختگانآن .تامینشدهاست.با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با هفتمین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت ندارد.
در تحلیل توصیفی  سوال هفتم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·      علاقه تحصیلی دانش آموزان ورودی رشته نقشه کشی ساختمان متنوع است. این تنوع در فعالیت های تدریس و یادگیری تا حدی اثر مثبت می گذارد.
·               جهت تقویت دانش علمی- تخصصی دانش آموزان ، گروهای پژوهش و تحقیق در کلاس تشکیل می شود.
·               تشکیل گروههای درسی دانش آموزان ، میزان یادگیری را تسهیل می کند .
·               تشکیل گروههای درسی در برنامه ریزی ودستیابی به اهداف آموزشی موثر است .
جهت بررسی سوال هشتم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش ،آیا فضاوزماناختصاصدادهشدهازمطلوبیتبرخورداراست ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 003/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است براینکهفضاوزماناختصاصدادهشدهازمطلوبیتبرخورداراست.با توجه به اطلاعات جمع آوری شده می توان بیان نمود که این بعد از برنامه درسی رشته نقشه کشی با هشتمین و نهمین عنصر فرانسیس کلاین در برنامه ریزی مطابقت دارد.
در تحلیل توصیفی  سوال هفتم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·               زمان در نظر گرفته شده برای هر درس،جهت ارائه محتوای درسی کافی می باشد.
·               تعداد واحد های دروس نقشه کشی، پاسخگوی اهداف آموزشی آن درس می باشد.
·      زمان اختصاص یافته برای بازدیدهای علمی در جهت دانش افزایی دانش آموزان ، تا حدی مطلوب نظر مدرسین می باشد .
·               فضای آموزشی آموزشگاه،تا حد امکان اجرای برنامه های درسی رشته نقشه کشی ساختمان رابه مدرسین می دهد.
·               از فضاهای آموزشی متناسب با دروس نقشه کشی ساختمان به طور مطلوب استفاده می شود.
·               در فضای آموزشی، ازامکانات استاندارد این رشته(نور ، تهویه مناسب،..) استفاده شده است.
جهت بررسی سوال نهم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش،آیامعیارپذیرشدانشآموزانبااهدافنظامهماهنگیدارد،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 00/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است : معیارپذیرشدانشآموزانبااهدافنظامهماهنگیدارد.
در تحلیل توصیفی  سوال نهم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·               تاحدی دانش آموزان با آگاهی این رشته را انتخاب می کنند.
·               دانش آموزان باتوجه به علاقه ونیازهای فردی ، جذب این رشته می شوند.
جهت بررسی سوال دهم تحقیق از آزمون رتبه علامت ویلکاکسون استفاده شده است. بر اساس این آزمون سنجش آیابراینیروهایآموزشیمطابقبانیازرشتهدرجهتاهداف،بستردانشافزاییتامینشدهاست ،با شاخص بررسی گردیده و در سطح معنی داری 218/0 و ضریب اطمینان 95/0 این نتیجه حاصل گردیده است ،براینیروهایآموزشیمطابقبانیازرشتهدرجهتاهداف،بستردانشافزاییتامین نشدهاست
در تحلیل توصیفی  سوال دهم تحقیق، این نتایج به دست آمد:
·        بستردانش افزایی مدرسین ازطرف سازمان ، مطابق با نیاز رشته ودر جهت تحقق اهداف ، در حد مطلوب فراهم نشده است .
·                    مدرسین تا حدی به روشهای تدریس تسلط دارند .
·                    در دانش افزایی فردی ، خود مدرسین تا حدزیادی کوشا هستند. پیشنهادات
1)       باتوجه به نتایج به دست آمده از نه عنصر در برنامه درسی کلاین ( اهداف ، محتوا، راهبردهای یادگیری – یاددهی ، فعالیتهای یادگیری ، مواد آموزشی،ارزشیابی، گروه بندی ، زمان وفضای آموزشی) از نظر مدرسین این رشته تنها پنج عنصر برنامه در برنامه ریزی مطلوب بوده است واین عناصر عبارتند ازراهبردهای یادگیری – یاددهی ، فعالیتهای یادگیری ، گروه بندی ، زمان وفضای آموزشی .همانگونه که در مبانی نظری عنوان شد ، زمانی برنامه درسی از مطلوبیت برخوردار است که دارای انسجام درونی بوده وهریک از عناصر برنامه در جهت پیشبرد اهداف آن باشد .در غیر اینصورت بایدبه بازنگری واصلاح آن پرداخته شود.
2)       کاهش ساعات درسی ، افزایش محتوا ، هماهنگ نبودن تعداد فارغ التحصیلان بانیاز بازارکار ( اشباع شدن بازار کار ) ، به روز نبودن محتوای دروس از دیگر مشکلات آموزشی این رشته می باشد که با اصلاح آنها می توان ، ایجاد انگیزه در مدرسین ودانش آموزان ومطلوبیت رشته را افزایش داد.
3)       عوامل موثر دراجرای ناصحیح برنامه را می توان ، تنظیم اهداف ومحتوای برنامه در اتاقهای بسته وبه دوراز نیاز سنجی واقعی جامعه دانست ،علت دیگر آن است که اهداف این رشته توسط سازمان فنی وحرفه ای تصویب می گردد وآموزش وپرورش مجری آن است وتغییرات در اهداف و محتوا با توجه به آموزشهای آزاد واستاندارد بین المللی سازمان فنی وحرفه ای تدوین می گردد و شرایط سنی دانش آموران این رشته در سطح هنرستان مورد توجه واقع نمی شود..
4)       با توجه به نو بودن رشته مواد ووسایل کمک آموزشی کافی در اختیار مدرسین نیست که این امر را میتوان با ایجاد انگیزه در مدرسین رشته و ساده سازی قوانین تولید وسایل کمک آموزشی ومحدودیتهای ثبت وانتشار، مرتفع ساخت .
5)       یکی از موانع بزرگ این رشته آن است که در سطح مدیریتی (رده های بالا وآموزش )از افراد متخصص این رشته استفاده نمی گردد ، این امر باعث کندی حرکت اجرای صحیح برنامه می باشد ، واین مشکل تنها با تصمیم گیری صحیح در انتساب افراد صورت می گیرد .
6)       در پذیرش دانش آموزان باید معیارها اصلاح گردد. این رشته یک رشته فنی است ونیاز به منطق ریاضی ودید قوی دارد، حال آنکه دانش آموزان پذیرفته شده ،اغلب قبول شدگان شهریور ویا استفاده کنندگان از تک ماده در درس ریاضی می باشند وافرادی هستند که در دروس نظری موفق نبوده واین رشته را ساده می پندارند، این امر باعث کاهش مطلوبیت وانحراف از اهداف رشته مس گزدد.
7)       نکته دیگری که در این تحقیق مورد توجه بوده ومورد سنجش قرار گرفته آن است که در هر سازمان خواه آموزشی وغیر آموزشی ،به روز شدن علم پرسنل و آموزش ضمن خدمت از مهمترین مواردی است که بایدمورد توجه سازمان قرار گیرد، تا مدرسین ونیروهای دست اندرکار اجرائی با توان کافی در سازمان به فعالیت بپردازند وبازده سازمان را افزایش دهند.اما در این تحقیق از نظر مدرسین به این مهم، با توجه به اینکه ،آموزش مسئله اصلی می باشد توجه نشده است .تشکیل کلاسهای آموزش ضمن خدمت جهت گسترش اطلاعات معلمان از الزامات اجرای مطلوب می باشد، که باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد.
8)       اجرای صحیح یک برنامه ، تنها نیاز به برنامه ریزی تئوری ندارد ، باید امکانات اجرا و هم چنین ابزار آن تهیه گردد تا سرمایه گذاری انجام شده درجهت مطلوبیت رشته واهداف صورت گیرد.
9)                 ایجاد همکاری وهماهنگی با سازمانهای دیگر در جهت بازدیدهای علمی وتخصصی.
10)      توجه به نقش مشاورین تحصیلی در جهت آشنایی هر چه بیشتر دانش آموزان با این مدارس وهدایت تحصیلی دانش آموزان .
11)              اختصاص دادن زمان کافی به مدرسین در جهت تولید مواد کمک آموزشی.
12)               ارائه محتوای دروس ، متناسب با توان دانش آموزان .
 محدودیت های تحقیق :الف . بوروکراسی حاکم اداری واتلاف وقت از طرف مسولان ، به دست آوردن اطلاعات اولیه - نام مدارس ، تعداد مدرسین رشته - نامه های معرفی ( باید هر منطقه به طور جداگانه برای مدارس خود صادر می کرد) و........
ب .  همکاری نکردن بعضی ازمدرسین ، مدیران آموزشی به دلیل مشغله کاری.
ج . تاخیر در بازگرداندن پرسشنامه ها از طرف مدرسین .
چ . هماهنگ نبودن ساعات حضور نمونه ها در مدارس( به علت پایان سال تحصیلی ومصادف بودن انجام تحقیق بازمان برگزاری امتحانات مدارس)
د . پراکندگی مدارس در سطح منطقه و آشنایی نداشتن به منطقه.
---------------------------------------------------------------------------
منابع:
·انجمی، فریبا ، از طراحی برنامه درسی تا تولید کتاب درسی ، نشریه رشد آموزش قرآن  ،نمایه 189
·بولا ، ه .س (1979) 1375، ارزیابی آموزشی و کاربرد آن در سواد آموزی تابعی ، ترجمه عباس بازرگان ، تهران : مرکز نشر دانشگاهی ،
·دلاور ، علی،(1385) ،روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی ،تهران ، نشر ویرایش
·سرمد ،زهره ، بازرگان ،عباس،(1387)، روش های تحقیق در علوم رفتاری ،تهران ،آگاه
·شفیعی ، ناهید،(1383) ، ارزشیابی کیفیت درونی وبیرونی برنامه درسی رشته آموزش بزرگسالان مقطع کارشناسی ارشد از سال 1373تا سال 1382در دانشگاه شهید بهشتی ، پایان نامه ،
·مهر محمدی ، محمود ،(1383)، برنامه درسی نظرگاهها،رویکردهاوچشم اندازها،قدس رضوی، شرکت به نشر ، چاپ دوم
منابع اینترنتی
·b-ramezanzadeh-persianblog.ir/kvosh-dar-moton((28/9/1387 رمضان زاده،باقر،
· b-ramezanzadeh-persianblog.ir/post/16-102(رمضان زاده،باقر،(28/9 /1387
·b-ramezanzadeh-persianblog.ir/post/22( رمضان زاده،باقر،(28/9/1387
·http//www.fani.tehranedu.ir (16/9/1387)  تاریخچه آموزش کاردانش،
[1]- Curriculum
[2]- Internal Consistency